Mijn ouder is verslaafd. Wat nu?!

Is jouw vader of moeder verslaafd?

Als één van je ouders verslaafd is, heeft dat een groot effect op jou. Het kan zijn dat je pogingen om te helpen niet worden gezien en je je machteloos voelt. De natuurlijke rolverdeling tussen ouder en kind is volledig uit balans, en dat kan grote gevolgen hebben voor jou – nu en in de toekomst.

Ouder verslaafd? Herken de signalen

Niet elk lastig gedrag van een ouder is een teken van verslaving. Toch zijn er signalen die je serieus moet nemen. Bijvoorbeeld:

Liegen of dingen verbergen
Plotselinge stemmingswisselingen of agressiviteit
Geldproblemen of vragen om geld
Minder interesse in jou of de familie
Terugtrekken of verwaarlozing van zichzelf

Vaak is het een combinatie van signalen die duidelijk maakt dat er meer speelt.

Wat is verslaving? Begrijpen helpt om beter te reageren

Verslaving is vrij simpel uit te leggen: een verslaafde heeft moeite om op een gezonde manier met emoties om te gaan. De verslaafde gebruikt iets van buiten zichzelf om zich anders te voelen dan hij zich voelt. Er zijn verschillende middelen om dat te doen, zoals alcohol, drugs of gokken, maar ook seks, eten of gamen.

Het middel waaraan hij of zij verslaafd is, is eigenlijk niet belangrijk. Het gaat om de motivatie achter het gebruik van deze middelen.

Probleem: patronen van verslaving bij een verslaafde ouder

Natuurlijk wil je je vader of moeder helpen, maar bij een verslaafde heeft dat vaak een tegenovergesteld effect. De verslaafde weet namelijk heel goed hoe hij of zij zijn omgeving kan inzetten om de verslaving in stand te houden.

Voorbeeld
Je vader zegt tegen jou dat er niemand naar hem omkijkt en dat hij daardoor eenzaam is. Die eenzaamheid is de reden dat hij meer gaat drinken en dus is zijn alcoholisme eigenlijk jullie fout. Vanuit een schuldgevoel ga jij vaker bij je vader langs, terwijl hij in dronken toestand alleen maar nare dingen tegen je zegt. Je roept dat je het nu echt zat bent en dat dit de laatste keer is – maar een paar dagen later ga je toch maar weer bij hem langs en herhaalt de situatie zich.

Je wilt niet dat je vader zich eenzaam voelt, daardoor geef je toe aan je schuldgevoel. Daardoor voelt hij geen consequenties van zijn probleem en zal hij er ook niets aan gaan doen. Dit is een patroon dat zich blijft herhalen – en waar jij zelf ook veel onder lijdt.

Oplossing: hoe kun je een verslaafde vader of moeder het beste helpen?

Hoe graag je dat ook zou willen: jij hebt geen invloed op het gedrag van de verslaafde. Daarvoor is hun nood te hoog. Maar je kunt wél je eigen gedrag veranderen en de manier waarop jij op de verslaafde reageert.

Het is lastig als je vader of moeder verslaafd is, al helemaal als jij van hen afhankelijk bent. Maar met hulp kun je zorgen dat jouw leven niet helemaal wordt beheerst door het gedrag van de verslaafde.

Bekijk hieronder het filmpje en lees daaronder verder.

Wat kun je wél doen als jouw vader of moeder verslaafd is?

Er zijn wel degelijk stappen die helpen.

Neem de situatie serieus

Wacht niet tot het erger wordt. Vroege signalen zijn belangrijk.
Ga het gesprek aan

Blijf rustig en duidelijk. Vermijd beschuldigingen, maar benoem wat je ziet.
Stel grenzen

Bijvoorbeeld: geen geld geven, geen gedrag accepteren dat schadelijk is en duidelijke afspraken maken.
Blijf consequent

Grenzen werken alleen als je ze volhoudt.
Zorg ook voor jezelf

Dit wordt vaak vergeten, maar is essentieel.

Wat moet je juist niet doen

alles controleren
blijven redden
denken dat jij het kunt oplossen
jezelf volledig wegcijferen

Je bent dochter of zoon, geen hulpverlener!

Verschil: ben je nog afhankelijk van je ouder of ben je volwassen?

De aanpak verschilt sterk afhankelijk van jouw levenssituatie.

Als je nog thuis woont of afhankelijk bent:

De verslaving heeft direct invloed op jouw dagelijks leven
Veiligheid staat op de eerste plaats
Zoek hulp via school, jeugdzorg of een vertrouwde volwassene

Als je volwassen en zelfstandig bent:

Je hebt meer controle over hoe dicht je de verslaving bij je toelaat
Grenzen stellen is mogelijk, maar vraagt om oefening
Je hebt recht op jouw eigen leven, los van de verslaving van je ouder

Wanneer is hulp nodig als kind van een verslaafde ouder?

In veel gevallen is externe hulp noodzakelijk. Zeker als:

Het gedrag escaleert
Er sprake is van schulden of criminaliteit
Je er zelf niet meer uitkomt

Je hoeft hier niet alleen doorheen. Wij kunnen je advies geven, steun bieden en meer inzicht geven. Vraag hulp!

Je staat er niet alleen voor
Veel zoons en dochters denken dat ze dit zelf moeten oplossen. Dat is niet zo. Je kunt bij ons terecht voor hulp, inzicht en praktische ondersteuning bij een vader of moeder met een verslaving.

Is mijn ouder echt verslaafd of is het tijdelijk problematisch gebruik?

Dat verschil is soms lastig te zien. Duur, frequentie en gevolgen geven vaak de doorslag. Neem gerust contact met ons op als je twijfelt. Wij denken met je mee.

Moet ik mijn vader / moeder confronteren?

Ja, maar op de juiste manier: rustig, duidelijk en zonder verwijten. Wij geven je graag advies hoe je dit het beste kunt aanpakken.