De angst die je nergens uitspreekt
Er is een angst die veel naasten wel eens hebben: Wat als hij het op een dag niet meer ziet zitten? Wat als ze niet meer thuiskomt? Of misschien dreigt je naaste er een einde aan te maken als jij niet nu helpt.
Helaas ben jij niet alleen in die angst. Het komt vaker voor dat je denkt.
Training i.s.m. 113 Zelfmoordpreventie
Praten over zelfdoding. Een training in samenwerking met 113 Zelfmoordpreventie.
📅 zaterdag 21 november 2026
📍 Amsterdam
🪙 Gratis
Soms blijft het bij een vermoeden. Jouw naaste met een verslaving trekt zich terug, laat telefoontjes onbeantwoord, en jij gaat gissen: je let op zijn stem, op haar ogen, op wat er níet gezegd wordt.
Maar net zo vaak wordt het gewoon hardop gezegd. “Ik wil niet meer.” “Jullie zijn beter af zonder mij.” Soms kalm, soms midden in een ruzie, soms voor de zoveelste keer. Dan hoef je niets te interpreteren en weet je alsnog niet wat je moet doen. Want wat zeg je terug?
En helaas komt het ook geregeld voor dat een naaste ermee dreigt. Hij/zij manipuleert je met schuldgevoelens en angst zodat jij ingaat op zijn/haar verzoeken. “Als jij mij nu niet binnenlaat, ga ik ….” of “Ik heb nu 50 euro nodig, anders kan ik net zo goed…” en “Als jij echt om mij zou geven dan zou je …., je zal spijt krijgen als ik ….”
Hoe groot is het risico op zelfdoding bij verslaving?
Bij een verslaving stapelen de verliezen zich op. Gezondheid, werk, geld, vriendschappen, zelfrespect: het brokkelt stukje bij beetje af. Daar komen schaamte en schuldgevoel bovenop, en bij veel middelen ook nog somberheid en verminderde impulscontrole. Mensen met een verslaving hebben daardoor een verhoogd risico op zelfdoding.
Zelfdoding in Nederland, 2025
- 1.758 mensen hebben hun leven geëindigd, bijna 5 per dag — 68% is man
- 9,7 per 100.000 inwoners
- 14 per 100.000 is tussen 50 en 70 jaar oud — hoogste van alle leeftijden
- zelfdoding is de belangrijkste doodsoorzaak onder de 30 jaar
- 1,2 → 2,5 per 100.000 meisjes van 10-20 jaar — verdubbeld in 25 jaar
Bronnen: CBS, voorlopige cijfers 2025
Die algemene cijfers zeggen nog weinig over de situatie waar jij in zit. De cijfers over verslaving wel.
Verslaving en zelfdoding
- 40% van de mensen in behandeling voor een verslaving had ooit gedachten aan zelfdoding of deed een poging
- 8 tot 10× hoger risico bij een alcoholverslaving — bij vrouwen nog hoger
- 13 tot 16× hoger bij een heroïneverslaving
- 60 tot 80% in de verslavingszorg heeft een dubbele diagnose, zoals depressie, PTSS of een angststoornis
- 1 op de 3 suïcidepogingen gebeurt onder invloed van alcohol
Bronnen: 113 Zelfmoordpreventie en Trimbos-instituut
Lees dit niet als een voorspelling! Cijfers gaan over groepen, niet over jouw naaste. Wat ze wel duidelijk maken: jouw angst is geen overdreven fantasie. Er is een reden waarom die gedachte bij je opkomt. En dat is precies waarom je de vraag beter kunt stellen dan inslikken.
Bij gokken zie je van buiten weinig
Wanneer jouw naaste een gokverslaving heeft, ontbreken de zichtbare signalen vaak. Geen lucht van alcohol, geen ogen die verraden hoe laat het is. Alles speelt zich verborgen af, en het komt regelmatig pas naar buiten op het moment dat de schulden niet meer te verbergen zijn. Precies op dat moment zijn de schaamte en de wanhoop het grootst.
Gokverslaving en zelfdoding
- 31% had ooit gedachten aan zelfdoding, 16% deed ooit een poging
- Belangrijkste doodsoorzaak onder mensen met een gokverslaving, blijkt uit Noors registeronderzoek
- 4% van de mensen die sinds 2020 door zelfdoding overleden had een gokverslaving — onder jonge mannen 7,5%. Zij gokten allemaal ook online
- 1 op de 3 heeft daarnaast een alcohol- of drugsverslaving
Bronnen: 113 Zelfmoordpreventie
Voor jou als naaste betekent dit vooral: wacht niet op zichtbare signalen die er misschien nooit komen.
Niet elk signaal is subtiel
Soms moet je het uit gedrag halen: hopeloosheid (“er verandert toch niets”), opmerkingen die op afscheid lijken, spullen weggeven of plotseling zaken regelen, terugtrekken uit contact, of juist een opvallende rust na een lange zware periode. Bij verslaving is dat extra lastig te lezen, want somberheid, prikkelbaarheid en isolement horen er vaak sowieso bij.
En soms zegt je naaste het recht voor zijn raap. Dat voelt niet makkelijker. De meeste mensen reageren dan met sussen, met boosheid, of ze laten het voorbijgaan in de hoop dat het bij woede hoorde of hebben die dreigement al zo vaak gehoord. Begrijpelijk, maar het gesprek stopt daarmee. Doorvragen op wat er net gezegd is, is de betere reactie. “Wat bedoel je daar precies mee?” is een prima begin.
Ook als je het al vaker hebt gehoord
Als zo’n uitspraak steeds terugkomt, vaak tijdens ruzies of onder invloed, ga je twijfelen. Meent hij het? Of is dit de verslaving die spreekt, en word ik gebruikt? Die twijfel is invoelbaar en je hoeft je er niet schuldig over te voelen.
Er is alleen geen manier om van buitenaf te bepalen welke keer de echte is. Daarom neem je het elke keer serieus, ook de tiende keer. Dat betekent niet dat je alles maar accepteert of je grenzen laat varen. Het betekent dat je de uitspraak niet wegwuift, maar er een vraag van maakt.
"Als ik ernaar vraag, breng ik hem misschien op een idee"
Dit is de meest gehoorde angst, en het goede nieuws is dat hij niet klopt. Rechtstreeks vragen naar gedachten aan zelfdoding vergroot het risico niet. Je plant niets in iemands hoofd wat er nog niet zat.
Wat er meestal wél gebeurt: er valt spanning weg. Iemand die met die gedachten rondloopt, is vaak opgelucht dat er eindelijk iemand is die het aandurft om ernaar te vragen.
Hoe je dat gesprek voert
- Kies je moment. Niet midden in een ruzie en niet als je naaste onder invloed is.
- Wees direct. "Denk je er wel eens aan om een einde aan je leven te maken?" Vage vragen leveren vage antwoorden op.
- Laat stiltes vallen. Je hoeft het niet op te lossen. Luisteren is het werk.
- Ga niet overtuigen. "Je hebt toch zoveel om voor te leven" klinkt liefdevol, maar sluit het gesprek af.
- Beloof geen geheimhouding. Zeg eerlijk dat je dit niet alleen kunt dragen en dat je er hulp bij gaat halen.
Maak je je zorgen om iemand? 113.nl biedt hulp!
En als het antwoord ja is?
Blijf er niet alleen mee zitten. Bespreek het met de huisarts of de behandelaar van je naaste. Bij acuut gevaar bel je 112.
En je kunt altijd zelf, anoniem, overleggen met 113 Zelfmoordpreventie. Die lijn is er ook voor naasten, niet alleen voor mensen die er zelf aan denken.
"Maar wat als hij/zij ermee dreigt om mij te manipuleren?"
De kans is aanwezig dat jouw naaste met verslaving niet van plan is een einde aan zijn/haar leven te maken maar jou er wel mee bedreigt. In de hoop dat door jouw angst je toch nog een keer helpt. Hem/haar toch weer in huis haalt, geld geeft of een schuld oplost. Het is voor jou nooit zeker te weten of hij/zij het wel meent en wanneer niet. En dat maakt het lastig je grenzen te bewaken. Toch moet je dit wel doen. Anders ga jij ook gebukt onder de gevolgen van verslaving.
Jouw angst mag ook ergens heen
Naasten dragen dit vaak in stilte. Je wilt de ander niet belasten, je familie niet ongerust maken, en je vraagt je af of je overdrijft. Ondertussen slaap je slecht en schrik je van elk telefoontje op een raar tijdstip.
Die angst verdient een plek. Bij Stichting Naast kun je erover praten met iemand die begrijpt hoe dit werkt, en met mensen die hetzelfde meemaken.
Leer het gesprek te voeren
Samen met 113 Zelfmoordpreventie organiseren wij een interactieve training van twee uur. Je leert welke signalen ertoe doen, hoe je het onderwerp aansnijdt en wat je beter niet kunt zeggen. Je oefent het gesprek ook echt, met de hele groep aan de hand van een casus. Want het verschil tussen weten wat je zou kunnen zeggen en het daadwerkelijk durven vragen, zit hem in de oefening.
Training Zelfmoordpreventie
Praten over zelfdoding
Training in samenwerking met 113 Zelfmoordpreventie
Als je dierbare een verslaving heeft, ken je die angst misschien. Wat als het hem of haar allemaal te veel wordt? Gedachten aan zelfdoding komen vaker voor dan de meeste mensen denken, en bij verslaving liggen ze vaak dichter bij de oppervlakte dan je zou willen. Toch is het een van de moeilijkste onderwerpen om ter sprake te brengen.
📅 zaterdag 21 november 2026
🕙 10.00 tot 12.30 uur
📍 Ellermanstraat 19, Amsterdam
🪙 Gratis
De workshop is uitsluitend bedoeld voor naasten en familieleden, niet voor mensen met een verslaving zelf.
Hulp en contact
- Chat 💬 anoniem (08:00 tot 20:00 online)
- Bel ons op: 070 – 416 17 81
- E-mail: info@helpmijndierbareisverslaafd.nl
