Ook als naaste ben je in herstel
Suzanne* leefde jarenlang met een partner met een alcoholverslaving. Haar besluit om te vertrekken groeide langzaam, tot de avond waarop ze wist: nu is het echt klaar. Nu vertelt ze hoe ze zichzelf terugvindt, en waarom ook een naaste in herstel mag zijn.
*Suzanne is een gefingeerde naam.
Een verslaving die je niet meteen herkent
In het begin viel mij op dat hij, wanneer hij dronk, de controle over zijn alcoholgebruik verloor. Hij dronk in korte tijd grote hoeveelheden alcohol en kon daarbij zijn eigen grenzen niet bewaken. Inmiddels weet ik dat dit bingedrinken wordt genoemd.
Wat het zo moeilijk maakt om deze vorm van alcoholverslaving te herkennen, is het sluipende karakter ervan. Hij kon namelijk ook dagen, soms langere tijd, niet drinken. Daardoor was er niet voortdurend sprake van zichtbaar alcoholgebruik en leek er tussendoor weinig aan de hand. Juist die periodes waarin hij niet dronk, maakten het voor mij moeilijk om te begrijpen wat er werkelijk speelde.
Bij iemand die dagelijks drinkt, valt het alcoholgebruik vaak eerder op. Bij bingedrinken kan het problematische gebruik zich veel meer op de achtergrond afspelen, totdat er opnieuw een periode van overmatig drinken ontstaat. Het is een patroon dat je als naaste niet altijd direct herkent, maar dat gaandeweg steeds meer invloed kan krijgen op je leven.
Nadat we samen een huis hadden gekocht en in de coronacrisis terechtkwamen, werd zijn drinken steeds problematischer. Hij ging vaker bingen en dronk steeds grotere hoeveelheden bier. Hij had geen katers, wat ik zorgwekkend vond. Ik merkte dat zijn alcoholgebruik toenam, zonder dat ik op dat moment volledig overzag wat dit voor onze relatie en ons dagelijks leven zou gaan betekenen. Er kwamen collega’s in zijn leven die in harddrugs- en alcoholgebruik zaten. Dat veranderde zijn gedrag steeds meer en kreeg steeds meer invloed op ons dagelijks leven.
“Juist die periodes waarin hij niet dronk, maakten het voor mij moeilijk om te begrijpen wat er werkelijk speelde.”
Hulp die niet kwam
Op een gegeven moment, nadat hij zich verbaal zeer agressief had uitgesproken naar mijn zoon en ik een poosje uit huis was gegaan, wilde hij op eigen initiatief naar de huisarts. Tijdens deze gesprekken vertelde hij ook over zijn jeugd en de ingrijpende ervaringen die hij daarin had meegemaakt. Het was voor mij bijzonder om te zien dat hij deze ervaringen, die lange tijd een rol in zijn leven hadden gespeeld, bespreekbaar maakte. Het gaf helaas steeds (valse) hoop.
Tijdens een gesprek bij de huisarts werd duidelijk dat hij zijn problemen vooral buiten zichzelf zocht. Hij gaf onze relatie, mij en zelfs mijn overgang de schuld van wat er misging. De huisarts maakte duidelijk dat deze omstandigheden niet de oorzaak waren van zijn problemen, maar zijn eigen gedrag, en dat het drinken van zulke grote hoeveelheden alcohol in korte tijd schadelijk was. Hij kreeg het advies om te stoppen met drinken. Hij is hier twee dagen helemaal van slag van geweest en zei dat hij geen leven zonder bier wilde. Toen werd mijn vermoeden steeds groter dat hij er al veel dieper in zat dan we beiden doorhadden.
De huisarts verwees hem vervolgens naar de praktijkondersteuner (POH), als tussenstap naar een traumapsycholoog. Omdat er lange wachtlijsten waren, leek dit een logische route. Ik maakte mij echter zorgen dat zijn alcoholverslaving daarmee onvoldoende werd behandeld. Ik gaf bij de huisarts aan dat ik vond dat hij direct naar de verslavingszorg moest worden verwezen.
De huisarts vertelde mij dat zij vertrouwde op de inschatting van haar collega, de POH, en dat deze hem zou doorverwijzen als dat nodig was. Die doorverwijzing is uiteindelijk niet gekomen.
Als partner leefde ik al jaren met de gevolgen van zijn alcoholgebruik. Ik zag hoe ernstig het probleem was en hoe het steeds meer invloed kreeg op ons leven. Het was voor mij moeilijk te begrijpen dat mijn zorgen, gebaseerd op jarenlange ervaring met zijn drinkgedrag, niet leidden tot directe hulp voor zijn verslaving.
Nu is het echt klaar
In de periode voordat ik vertrok, gebeurden er steeds meer dingen die het voor mij onmogelijk maakten om nog met hem samen te leven. Het gedrag dat voortkwam uit zijn alcoholverslaving werd steeds onvoorspelbaarder en had een steeds grotere impact op mij en de kinderen.
Mijn besluit om weg te gaan had ik eigenlijk al weken eerder genomen. Ik had het alleen nog niet uitgesproken. Toen hij op een avond, opnieuw in het bijzijn van mij en de kinderen, op demonstratieve wijze begon te bingedrinken, voelde ik dat voor mij de grens definitief was bereikt.
Er was geen groot gesprek waarin we samen besloten dat het voorbij was. Dat was niet eens meer mogelijk. Voor mij was het een moment waarop duidelijk werd dat ik niet langer kon blijven in de situatie waarin we terecht waren gekomen. Het besluit was al eerder gegroeid, maar op die avond wist ik: nu is het echt klaar.
Hij sprak uit dat hij mijn vertrek als een straf zag, terwijl het voor mij een keuze was die ik na jaren van worstelen heb gemaakt. Het was geen beslissing die van de ene op de andere dag ontstond. Het was een proces waarin ik langzaam afscheid moest nemen van het leven dat we samen hadden opgebouwd. En dat verdriet is zo groot dat het niet te beschrijven is.
Ik kon heel goed onderscheid maken tussen hem als persoon en zijn verslaving. Ik kende de man van wie ik hield, maar ik zag ook hoe zijn verslaving de afgelopen jaren steeds meer de overhand had gekregen. Het gedrag dat daaruit voortkwam, maakte het voor mij uiteindelijk onmogelijk om nog met hem samen te leven. Ik voelde mij zo bedrogen, niet door een andere vrouw, maar door zijn ontkenning van zijn drankprobleem al die jaren.
Mijn vertrek was geen afwijzing van hem als mens. Het was een keuze voor mezelf en voor mijn kinderen, omdat ik niet langer op deze manier kon blijven leven.
“Mijn vertrek was geen afwijzing van hem als mens. Het was een keuze voor mezelf en voor mijn kinderen, omdat ik niet langer op deze manier kon blijven leven.”
Het was een ontzettend moeilijk proces. Ik hield nog steeds van hem. Dat veranderde niet doordat ik besloot om weg te gaan. Juist dat maakte het afscheid zo pijnlijk: ik moest iemand loslaten van wie ik nog steeds hield. Levend verlies noemt men dat, leerde ik bij Stichting Naast. Door deze keuze te moeten maken, heb ik ook veel verloren.
Wat mij heeft geholpen
De gesprekken bij Stichting Naast hebben mij enorm geholpen. De frustratie en de enorme eenzaamheid die ik jarenlang voelde, zijn geleidelijk verdwenen. Ik ben de verslaving beter gaan begrijpen en heb geleerd om het gedrag dat daaruit voortkwam niet langer persoonlijk op te vatten.
Mensen om mij heen vroegen weleens waarom ik mij zo in zijn verslaving wilde verdiepen. Voor mij was dat juist belangrijk: door te begrijpen wat een verslaving met iemand doet, kon ik meer afstand nemen van het gedrag en de gevolgen ervan voor mijzelf.
“Ik heb geleerd dat ik compassie mag hebben voor iemand die verslaafd is, zonder dat dit betekent dat ik alles hoef te accepteren.”
Dat ik begrip mag hebben voor zijn verslaving, maar tegelijkertijd grenzen mag stellen om mijn eigen welzijn te beschermen.
Daarnaast heb ik geleerd om ook kritisch naar mijn eigen gedrag te kijken. Naar de momenten waarop ik ja zei, terwijl ik eigenlijk nee voelde. Waarin ik over mijn eigen grenzen ging en daarmee het leven voor mezelf moeilijker maakte.
Die inzichten hebben mij geholpen om anders met de situatie om te gaan. Ik hoef niet langer alles te begrijpen, op te lossen of te dragen. Ik mag nu kiezen voor mezelf.
Wat het met mijn kinderen deed
Mijn kinderen hebben zich in die periode erg onveilig gevoeld. Ik had eerder een relatie beëindigd, en die ging zo vredelievend dat ik daar trots op was. Ik wilde mijn kinderen een stabiele en veilige jeugd bieden, juist omdat ik dat zelf zo belangrijk vond. Dat ik hen uiteindelijk toch in een situatie bracht waarin zoveel onrust en onzekerheid was, vind ik nog steeds moeilijk. Soms voel ik daar nog schuld over, terwijl die schuld niet bij mij hoort te liggen.
De onveiligheid zat voor ons in de onvoorspelbaarheid van het alcoholgebruik. Ik vermoed ook dat er middelengebruik bij kwam en dat het daardoor escaleerde. Dat heeft hij keihard ontkend. Maar ik weet nu wat ik zag en dat ik daarop mag vertrouwen. Als ik zijn auto hoorde aankomen, kreeg ik al buikpijn. Mijn jongens herkenden dat gevoel. We wisten nooit goed wat we konden verwachten.
Ik ben ervan overtuigd dat niet de scheiding, maar vooral de verslaving en de onveiligheid die daarmee gepaard ging hun sporen hebben nagelaten. We hebben daar veel met elkaar over gesproken, ook over het feit dat verslaving een ziekte is, maar dat dit niet betekent dat we het gedrag dat daaruit voortkwam hoeven goed te praten.
Nadat ik wegging, heeft hij een intensief poliklinisch traject gevolgd bij een verslavingskliniek. Hij woont inmiddels in zijn eigen huis. We zien dat hij positief is veranderd en dat geeft ons vertrouwen. Tegelijkertijd merken we dat de jaren van onveiligheid nog steeds hun sporen nalaten. We zijn nog altijd alert, ook al is daar steeds minder reden toe. Dat gevoel laat zich niet zomaar uitzetten. Het vertrouwen groeit, maar het verleden is niet ineens verdwenen.
De littekens worden langzaam kleiner. We hebben geleerd om erover te praten en om te begrijpen wat er is gebeurd. Maar sommige ervaringen blijven altijd onderdeel van ons verhaal.
Ook ik ben nog in herstel
Ik weet niet alles en hoef ook niet alles meer te weten. Verslaving blijft iets waar hij zijn leven lang mee te maken zal hebben. Nu er meer rust is, besef ik pas hoe ernstig de situatie jarenlang is geweest. Als je er middenin zit, is het ontzettend moeilijk om te overzien wat er allemaal gebeurt en hoe groot de impact ervan is.
Zelf ben ik voor mijn gevoel weer voor 90 procent mezelf. Ik lach weer, voel me lichter, en mijn ondeugende kant komt weer naar boven. Ik geniet weer meer van het leven en van de dingen die bij mij horen. Langzaam voel ik dat ik mezelf weer terug heb.
Herstel is niet alleen iets wat degene met de verslaving doormaakt. Ook als naaste ben je in herstel. Je hebt jarenlang geleefd met de gevolgen van de verslaving en dat laat sporen na. Het kost tijd om de onrust los te laten, je eigen grenzen weer te voelen en opnieuw vertrouwen te krijgen in jezelf en in het leven.
Ik merk dat ik mezelf steeds meer terugvind, maar ik ben er nog niet. Ook ik ben nog in herstel. En dat mag er zijn. Je hoeft niet meteen weer helemaal de oude te zijn, ook niet als de situatie om je heen rustiger wordt.
“Ook ik ben nog in herstel. En dat mag er zijn.”
Een nieuwe relatie is op dit moment niet waar ik mee bezig ben. Ik ben blij dat ik mijn eigen leven en de rust weer heb, en ik wil dat ook graag zo houden. Mocht er ooit iemand op mijn pad komen, dan wil ik graag apart blijven wonen. Ik heb geleerd hoe belangrijk het is om dicht bij mezelf te blijven en mijn eigen grenzen te bewaken. Dat is iets wat ik niet meer uit het oog wil verliezen.
Wat ik je wil meegeven
Wat ik jou, als je mijn verhaal leest, wil meegeven: zoek hulp. Ik denk niet dat je hier alleen uitkomt.
Een vriendin kan naar je luisteren en je hebt misschien lieve mensen om je heen die met je meeleven. Maar zelfs mensen die dichtbij je staan, weten vaak niet wat er zich achter de voordeur afspeelt en hoe heftig de situatie werkelijk is.
Zoek iemand die verstand heeft van verslaving en die er ook voor jou als naaste kan zijn. Iemand die naast je staat, zoals bij Stichting Naast. Of zoek contact met lotgenoten. Het helpt om te begrijpen wat verslaving met iemand doet, maar ook om te leren wat het met jou doet.
Ik heb geleerd hoe belangrijk het is om los te komen uit de patronen die kunnen ontstaan wanneer je jarenlang met een verslaafde partner leeft. Soms wordt dat codependentie genoemd. Door daar inzicht in te krijgen, kun je weer bewuste keuzes maken over je eigen leven en je relatie. Soms betekent dat dat je besluit om uit elkaar te gaan.
Ik heb bij Stichting Naast geleerd om meer op mijn intuïtie te vertrouwen. Als naaste zie je en voel je vaak meer dan je zelf beseft, juist omdat je zo dicht bij iemand staat. Dat betekent niet dat je alles hoeft te controleren of te bewijzen. Maar je hoeft je eigen waarnemingen ook niet steeds in twijfel te trekken.
Je mag je gevoel serieus nemen, hulp zoeken en grenzen stellen, ook als je niet precies weet wat er speelt.
En misschien wel het belangrijkste: blijf erover praten. Zoek contact met mensen die begrijpen wat je doormaakt. Je bent niet de enige!
Deel ook jouw verhaal en help daar een ander mee!
Heb jij ook een dierbare die verslaafd is? Jouw verhaal kan iemand anders helpen die nu in stilte worstelt. Deel het met ons — met je eigen naam of anoniem. Want praten helpt, en schaamte is niet nodig.
Heb jij een dierbare met een verslaving? Je bent niet alleen, er is hulp!
Wij bieden individuele ondersteuning, counseling sessies, workshops en meer aan!
